Προγράμματα και πρακτικές στην Ευρώπη

Στην Ευρώπη, αναπτύσσονται προγράμματα πρόληψης, θεραπείας και εκπαίδευσης που απευθύνονται σε ανήλικους κρατούμενους χρήστες ναρκωτικών ουσιών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την διετία 2001-2003, χρηματοδότησε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ανάπτυξης δεξιοτήτων στην πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών εντός των φυλακών, με τη χρήση νέων τεχνολογιών[1].  Το πρόγραμμα, το οποίο μετά την τυπική του λήξη, συνέχισε τη λειτουργία του σε αρκετές Ευρωπαϊκές χώρες, είχε στόχο την εκτίμηση αναγκών των  κρατουμένων με ιδιαίτερα εκπαιδευτικά ελλείμματα  στην κατεύθυνση της πρόληψης της χρήσης ναρκωτικών. Το πρόγραμμα περιλάμβανε την εκπαίδευση του θεραπευτικού και φυλακτικού προσωπικού στη πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών, τη συμμετοχή των ανήλικων κρατουμένων στην ανάπτυξη του περιεχομένου και των υλικών εκπαίδευσης, και στην  εφαρμογή των νέων τεχνολογιών στην εκπαιδευτική διαδικασία. Το εκπαιδευτικό υλικό περιλάμβανε πληροφόρηση για τις ουσίες  τους τρόπους χρήσης, τους κινδύνους για τη σωματική και ψυχική υγεία, καθώς και τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές εντός της φυλακής και μετά την αποφυλάκιση.

Σε εθνικό επίπεδο, το σύστημα καταγραφής και αξιολόγησης των θεραπευτικών προγραμμάτων και προγραμμάτων πρόληψης, Exchange on Drug Demand Reduction Action (EDDRA) του EMCDDA, περιλαμβάνει όλες τις επιστημονικά τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, εμπεριέχει τις δράσεις πρόληψης και θεραπείας. Στο πλαίσιο της καταγραφής αυτής  παρακάτω παρατίθενται δράσεις για ανήλικους χρήστες ναρκωτικών ουσιών στο πλαίσιο του σωφρονιστικού συστήματος ανά χώρα εφαρμογής.

ΤσεχΙα

Drug Services in Prison and Follow up Care
Βασικό στόχο του προγράμματος, αποτελεί η υποστήριξη των ανήλικων χρηστών εντός της φυλακής με στόχο την ομαλή επανένταξη τους στο κοινωνικό σύνολο μετά την αποφυλάκιση. Η έμφαση δίνεται στην πρόληψη της υποτροπής στη χρήση και στη παραβατική συμπεριφορά με ατομικές και ομαδικές συναντήσεις. Παράλληλα παρέχεται υποστήριξη στην οικογένεια και στο άμεσο υποστηρικτικό δίκτυο προκειμένου να ενισχυθεί η διαδικασία επανένταξης του εξαρτημένου.

ΙρλανδΙΑ

Ι.The Bridge Project

Το πρόγραμμα αποτελεί εναλλακτικό μέτρο αντί της φυλάκισης. Το πρόγραμμα εστιάζει στον εντοπισμό και την παρέμβαση στους παράγοντες που συσχετίζονται και επηρεάζουν την κατάχρηση ουσιών και την παραβατική συμπεριφορά. Περιλαμβάνει γνωσιακού τύπου διαδικασίες βασισμένες στη προσέγγιση “What Works”[2]. Μια πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος[3], κατέληξε στο ότι 23 από τους 42 ανήλικους παραβάτες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα μεταξύ 2002 και 2004 δεν παρουσίασαν παραβατική υποτροπή και δεν είχαν άλλη εμπειρία φυλάκισης.

ΙΙ. The Tower Programme

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα αναπτύσσεται από το 1994 στην ευρύτερη περιοχή του Δουβλίνου (πρόγραμμα στη κοινότητα)  και έχει σαν στόχο τους ανήλικους που εμπλέκονται με το σύστημα απονομής της ποινικής δικαιοσύνης λόγω της παραβατικής συμπεριφοράς και της χρήσης ουσιών. Στόχο του προγράμματος αποτελεί η μείωση της παραβατικής συμπεριφοράς, η εκπαίδευση και η κατάρτιση και οι ψυχαγωγικές δραστηριότητες.

ΙΣΠΑΝΙΑ

Ι. Programme of Legal and Social Care and Services for Minor and Adult Drug Addicts (PAJS)

Το πρόγραμμα έχει τους εξής στόχους: α. Παροχή φροντίδας και υποστήριξης σε ανήλικους χρήστες με νομικά προβλήματα μέσω κοινωνικής υποστήριξης και ενδυνάμωσης αλλά και παροχή νομικής βοήθειας β. Συντονισμός των φορέων και των υπηρεσιών που εξυπηρετούν τον πρώτο στόχο  και γ. Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση δικαστικών, νομικών και αστυνομικών αρχών για το ιστορικό και τις ανάγκες του κάθε εξαρτημένου που απασχολεί το σύστημα απονομής ποινικής δικαιοσύνης.

ΙΙ. Lluna Programme. Safer Sex and Drug Use, Peer Education

To πρόγραμμα στοχεύει στην ευαισθητοποίηση, την ενημέρωση και την εκπαίδευση σε πρακτικές ενάντια στο HIV/AIDS και απευθύνεται σε ανήλικους και νεαρούς ενήλικες χρήστες ναρκωτικών στις φυλακές.  Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, οι συμμετέχοντες αναμένεται να έχουν αυξήσει τη γνώση τους για τη συγκεκριμένη νόσο, τους τρόπους διάδοσης και τις στρατηγικές πρόληψης, Επίσης να έχουν εκπαιδευτεί και υιοθετήσει ασφαλέστερες συνήθειες και συμπεριφορές αναφορικά κυρίως με την ενέσιμη χρήση. Το πρόγραμμα έτρεξε για ένα έτος (2003) και έκτοτε επαναλαμβάνεται περιοδικά.

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εκτροπή από το σύστημα απονομής ποινικής δικαιοσύνης επιχειρείται μέσω ενός αρκετά συγκεντρωτικού συστήματος προγραμμάτων, που γενικά  υποστηρίζονται από μια σχετικά συνεπή νομοθεσία και ορίζονται ξεκάθαρα στο Υπουργείο Εσωτερικών και στα Σκωτσέζικα Εκτελεστικά έγγραφα,  τα οποία παρέχουν οδηγίες για επαγγελματίες. Η εκτροπή προς το παρόν  περιλαμβάνει συστήματα παραπομπής σύλληψης (ARSs), αποφάσεις απόλυσης υπό όρους και θεραπεία από τα ναρκωτικά, καθώς και διαταγές ελέγχου (DTTOs). Σε ορισμένες περιοχές τα δικαστήρια απεξάρτησης είναι υπό δοκιμή.

Το σύστημα του Ηνωμένου Βασιλείου είναι ένα χαρακτηριστικό  σύστημα από  πάνω προς τα κάτω, με πολύ παρακολούθηση και αξιολόγηση, τα οποία διεξάγονται μέσω του Υπουργείου Εσωτερικών ή με πρωτοβουλίες της εκτελεστικής εξουσίας. Τα προγράμματα αντιμετωπίζουν τις ανάγκες εκείνων που έχουν χαρακτηριστεί ως άτομα με προβληματική συμπεριφορά σχετικά με τις ουσίες – και αυτό διακρίνεται από την απλή χρήση παράνομων ναρκωτικών. Ο σχεδιασμός και η παράδοση τους βασίζεται στις αρχές της ελαχιστοποίησης της βλάβης. Τα εξωτερικά προγράμματα και η υποκατάσταση με μεθαδόνη, σε συνδυασμό με τον έλεγχο χρήσης μέσω ουρολογικών εξετάσεων αποτελούν βασικούς τρόπους παρέμβασης. Οι κλειστές υπηρεσίες θεραπείας (προγράμματα διαμονής) χρησιμοποιούνται όπου μπορούν να εφαρμοστούν και όταν είναι διαθέσιμες. Παρακάτω περιγράφονται οι κυριότερες δομές.

Ι. Youth awareness Programme (YAP)

Το πρόγραμμα αποτελεί παρέμβαση μέσα στη κοινότητα για ανήλικους  χρήστες ουσιών που έχουν παραβατική συμπεριφορά. Οι ανήλικοι παραπέμπονται στο πρόγραμμα από δικαστήρια ή από τις ανακριτικές αρχές. Μέσω ατομικής συμβουλευτικής σε 12 συναντήσεις, παρέχονται υπηρεσίες πρόληψης της υποτροπής με τη θέσπιση ατομικών στόχων, την επίλυση πρακτικών ζητημάτων (στέγαση, εργασία) και την αυτονόμηση . Σε κάποιες περιπτώσεις το πρόγραμμα μπορεί να προτείνει την παραπομπή σε πρόγραμμα υποκατάστασης ή άλλο θεραπευτικό πρόγραμμα.

ΙΙ. Arrest Referral Schemes (ARSs)

Η υπηρεσία λειτουργεί από τη δεκαετία του 80 και οργανώνει τη συνεργασία μεταξύ της αστυνομίας των τοπικών θεραπευτικών υπηρεσιών και των Drug Action Teams (DAT), με παρέμβαση στον τόπο της σύλληψης και στα καταστήματα κράτησης προκειμένου να διευκολύνουν τη πρόσβαση των ανήλικων παραβατών, χρηστών ουσιών στις θεραπευτικές υπηρεσίες [4] .  Η ανάπτυξη της υπηρεσίας βασίστηκε σε τρείς παραδοχές:

α. τους ισχυρούς δεσμούς μεταξύ χρήσης και παραβατικής συμπεριφοράς

β. τον μεγάλο αριθμό  προβληματικών χρηστών ουσιών που εμπλέκονται με το σύστημα απονομής ποινικής δικαιοσύνης

γ. την θετική αποτίμηση κόστους οφέλους της θεραπευτικής παρέμβασης για τη μείωση της χρήσης και της παραβατικής συμπεριφοράς[5]

ΑΥΣΤΡΙΑ

Treatment and Care of Addicted Offenders in Vienna Favoriten Prison

Το πρόγραμμα λειτουργεί από το 1975, παρέχοντας θεραπευτικές υπηρεσίες σε ανήλικους χρήστες στο συγκεκριμένο κατάστημα κράτησης. Ο κύριος στόχος του προγράμματος είναι η αποχή από ουσίες και αλκοόλ και η πρόληψη υποτροπής στη χρήση και τη παραβατική συμπεριφορά. Στις υπηρεσίες περιλαμβάνεται και η υποκατάσταση με μεθαδόνη. Η αξιολόγηση του προγράμματος την περίοδο 1997-1998 έδειξαν σημαντικά ποσοστά αποχής από τη χρήση και την αποφυγή επανάληψης παραβατικών συμπεριφορών.

ΦΙΛΑΝΔΙΑ

Young Drug Offenders’ Referral to treatment

To πρόγραμμα αποτελεί ένα σύστημα συντονισμού μεταξύ αστυνομικών, δικαστικών και θεραπευτικών υπηρεσιών για την παραπομπή ανήλικων χρηστών με παραβατική συμπεριφορά σε θεραπευτικές υπηρεσίες προκειμένου να αποφευχθεί η επανάληψη παραβατικών συμπεριφορών και να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα της εξάρτησης.

ΙΤΑΛΙΑ

The invisible space

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε περιστασιακούς ανήλικους χρήστες ναρκωτικών με παραβατική συμπεριφορά, που συλλαμβάνονται από την αστυνομία, και προσφέρεται ως εναλλακτικό μέτρο της φυλάκισης στην περιφέρεια της  Voghera. To θεωρητικό πλαίσιο της παρέμβασης[6] στηρίζεται στη δυναμικής της μικρής ομάδας αυτοβοήθειας ως μέσου για την μάθηση και την υιοθέτηση νέων συμπεριφορών.

ΓΑΛΛΙΑ

Departmental (sub regional) Justice and Health Conventions of Objectives (CDO)

Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 1993, με τη συνεργασία διαφορετικών υπουργείων και υπηρεσιών (Δικαιοσύνης, Εσωτερικών, Υγείας κ.α) με στόχο την καταπολέμηση της διάδοσης των ναρκωτικών ουσιών και την αντιμετώπιση της εξάρτησης. Το πρόγραμμα έχει σαν στόχους, τον εντοπισμό και την αναγνώριση των προβλημάτων υγείας των ανήλικων και νεαρών ενηλίκων κρατουμένων στις Γαλλικές φυλακές και η εκπαίδευση στη προαγωγή υγείας και στη πρόληψη της υποτροπής.

ΟΛΛΑΝΔΙΑ

Drug Policy Implementation in Judicial Youth Institutions

Το πρόγραμμα αφορά την εφαρμογή της  εθνικής πολιτικής για τα ναρκωτικά , μέσα από αναγκαίες προσαρμογές, στα καταστήματα κράτησης ανήλικων χρηστών. Το πρόγραμμα έτρεξε για μια διετία (1999-2000) και επαναλαμβάνεται κάθε φορά που η συγκεκριμένη πολιτική επικαιροποιείται. Μια από τις κύριες λειτουργίες, είναι η έρευνα εκτίμησης αναγκών των ανήλικων κρατουμένων αλλά και των επαγγελματιών σωματικής και ψυχικής υγείας που εργάζονται εντός των φυλακών με το συγκεκριμένο πληθυσμό.


[1] European Commission, 2001

[2] Maguire & Priestley, 1995

[3] Roberts, 2005

[4] Edmunds et al, 1999

[5] Sondni, O’Shea & Williams, 2002

[6] Enzo Spaltro, 2000

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s